Turkey-Hindi Kelimesi Kökeni

Hindi, İngilizcesi turkey; Amerika’nın en sevilen kuşu nasıl oldu da ismini Türkiye’den aldı?

(Yazan Giancarlo Casale)

İngilizcesi turkey olan hindi bu ismi nerden aldı?

Bu düşüncelerimi karısı Brezilyalı olan komşum ile konuştum.

“Bu çok komik…” diye söze başladı, “Portekizde hindi anlamına gelen kelime ‘Peru’ ismini taşır. Aynı kuş ama farklı bir ülke.”

Hmm.

Merakım artmış olarak sorunun kaynağına inmeye karar verdim. Kendime bir Türk buldum ve Türkçe’de ne isim verildiğini sordum “Biz Türkçe’de ‘hindi’ deriz. Kelime Hindistan’dan gelir.”

Olay gittikçe garipleşiyor!

Bir kaç günümü hindi kelimesini farklı dillerde söylenişini bulmak için ayırdım. Her buluşum ile daha garip bir durum ortaya çıktı. Örneğin Arapcada hindi kelimesi ‘Etiyopya kuşu’ anlamına gelirken Yunancada ‘Gallapoula’ ya da ‘Fransız kızı’ olarak çağırıyorlar. İtalyancada hindi ‘Tacchino’ olarak çağırılıyor. Anlamı sadece kuş demek fakat bazı tanıdıklarım başka bir kelimeden bahsettiler. İtalyada mısıra (…ki herkes Amerika kıtasından dünyaya yayıldığını bilir) ‘Grano Turco’ ismi kullanılırmış, anlamı ‘Türk Tahılı’. Böylece işte gene Türkiye’ye geri döndük! Durum yeterince karışık değilmiş gibi Türk arkadaşım bir de şu bilgiyi ekledi: Türkçede ‘mısır’ kelimesi tahıl anlamına gelirken aynı zamanda ülke ‘Mısır’ anlamına da geliyormuş!

Umutlarımı yitirmeye başlamışken birden tüm bu yiyecek–ülke isimlerinde ki karışıklığı yavaş yavaş anlamaya başladım. Fransada hindi anlamına gelen kelime ‘Dinde’ yani ‘Hindistandan gelen…’ tıpkı Türklerde olduğu gibi. Almanca ve Ruscada da kelimenin anlamı aynı. Görünüşe göre bu aşamada ihtiyacım olan bilgi, hindinin Hindistanda nasıl çağrıldığını bulmak….

Eski bir Hintli arkadaşımı arayıp sorumu sordum.

“Ah…” dedi, “Bizim ülkemizde hindi yoktur. Amerika’dan buraya gelmiştir, herkes bunu bilir.”

“Evet, biliyorum ama ne olarak çağırırsınız?”

“Hmm… öyle bir kelime yok ki!” dedi.

Pek yardımı olduğunu söyleyemem. Ama ben inatla devam ettim:

“Mutlaka bu hayvan için bir kelimeniz olmalı. Diyelim ki bir Amerikan filmi seyrediyorsunuz, İngilizceden tercüme edilmiş ve oyuncu hindi kelimesini söyledi. Ne derdi?”

“Hmm sanırım bu durumda Amerikalıların kullandığı gibi ‘turkey’ derlerdi. Dediğim gibi bizim bunun için bir kelimemiz yok.”

İşte gene çıkmaz bir noktaya ulaştım…

Çok geç farkettim ki bu sorunun cevabı benim limitli kaynaklarım ile ulaşabileceğim kadar kolay bir konu değil. Görünüşe göre ciddi olarak profesyonel yardıma ihtiyacım var. Bu durumda Harvard Üniversitesi’nde Profesör Şinasi Tekin’den randevu aldim. Dünyaca tanınmış olan Sinasi bey Turk dili uzerinde uzman. Bana yardim edebilecek tek kisinin Prof. Tekin olduguna karar verdim.

Prof. Tekin bilge, babacan yuz ifadesi ve beyaz sakali ile insanda cok bilgili oldugu hissi uyandiriyor. Cevresinde bir suru kitap ust uste yigilmis… Umarım bu kitaplar benim soruma bir cevap veriyorlardır. Kendimi tanıttım, sorumu sordum ve heyecanla Prof. Tekin’in bana yanıt vermesini beklemeye başladım.

“Türkiye’de kırsal alanlarda ismi ‘Culluk’ olan bir kus bulunur. Hindiye benzer ama çok daha küçük ve eti çok daha lezzetlidir. Amerika’nin keşfinden çok önce İngiliz tacirler bu lezzetli kuşu çoktan keşfetmişler ve İngiltere’ye ihraç etmeye başlamışlardı bile. ‘Çulluk’ burada çok popüler oldu ve ‘Türk kuşu – Turkey bird’ ya da kısaca Turkey olarak bilinmeye başlandı. Sonra İngilizler Amerika’yı keşfettiklerinde orada ki hindiyi bizim çulluk ile karıştırdılar ve o kuşu da ‘Turkey’ olarak çağırmaya başladılar. Fakat diğer insanlar bu kadar kolay aldanmadılar, nitekim kusun Amerika’dan geldiğini biliyorlardı ve ‘Peru kuşu – Peruvian birds’, ‘Hint kuşu – India birds’ ya da ‘Etiyopya kuşu – Ethiopian Birds’ gibi isimler verdiler. Farkederseniz ‘India, Peru ve Ethiopia’ kelimelerinin hepsi ‘Yeni Dünyaya”‘verilen isimlerdir. Sonuçta Amerika hindilerini dünyanın her yerine ihraç etmeye başladı, hatta Türkiye’de bile insanlar hindi yemeye başladılar ve lezzetli kuşları çulluğu unuttular bile. Bu üzücü bir durum çünkü çulluk gerçekten de çok daha lezzetli bir kuştur.”

Nihayet yolculuğum burada sona ermişti…

Arkadaşlarınız ile paylaşmak ister misiniz?

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.