Sabunun Hastalık Kırmadaki Güçü Deneyi

Aşağıdaki metin “Check List Manifesto” kitabından alıntıdır.

Procter & Gamble firması yeni ürünü olan “safeguard” isimli antibakteriyel sabununun önemini kanıtlamak için triklokarban (antibakteriyel bir madde) içeren ve içermeyen sabunlar hakkında yapılacak bilimsel bir araştırmaya fon sağlamaya karar verdi.

Pakistan Karaçi kenti sabunların etkinliğini ölçmek için pilot bölge seçildi.


Haftada bir kez HOPE’tan gelen saha çalışanları Karaçi gecekondu bölgesinden rastgele seçilen 25 mahalleyi dolaşıp kimi antibakteriyel içeren kimi içermeyen sabunları dağıtıyorlardı. Halkı 6 durumda sabun kullanmaya teşvik ediyorlardı:

  • günde 1 kez sabunla banyo yapmak
  • tuvalete gittikten sonra sabunla ellerini yıkamak
  • bir bebeğin altını değiştirdikten sonra sabunla ellerini yıkamak
  • yemek yemeden önce sabunla ellerini yıkamak
  • yemek pişirmeden önce sabunla ellerini yıkamak
  • birine yemek yedirmeden hemen önce sabunla ellerini yıkamak

Saha çalışanları daha sonra deneme yapılan mahallelerdeki ve yanı sıra sabun dağıtılmamış 11 kontrol mahallesi’ndeki çocuklarda görülen hastalık oranları hakkında veri topladılar


Sonuçlarını 2005 yılında lancet’te yayınlanan ve bu alanda dönüm noktası sayılan makalede bildirdiler.

Sabunun denendiği mahallelerde yaşayan ailelere bir yıl boyunca haftada ortalama 3,3 kalıp sabun dağıtılmıştı. Bu dönem boyunca söz konusu mahallelerde yaşayan çocuklarda görülen ishal sıklığı kontrol grubu ile karşılaştırıldığında kullanılan sabun hangisi olursa olsun %52 azalmıştı. Zatürre oranı %48 azalmıştı, bakteriyel bir cilt enfeksiyonu olan impetigo sıklığı ise %35 oranında düşmüştü.


Bunlar şaşırtıcı sonuçlardı ve hepsi cehalete yoksulluğa kalabalığa ve hatta ne kadar sabun kullanırlarsa kullansınlar insanların hala mikroplu su içiyor ve o su ile yıkanıyor olmalarına rağmen başarılmıştı.


Araştırma ekibi antibakteriyel madde içeren sabunun ek bir katkısı olmadığını bulmuştu. Sıradan sabun da aynı derecede etkiliydi. Aşılamaz gibi görünen olasılıklara karşın alınan sonuç yeterince iyinin de ötesindeydi; sıradan sabun kaldıraç gücü olmuştu.

İşin sırrı sabunun sadece sabun olmakta kalmamasıydı, sabun davranış değişikliğine yol açan bir araca dönüşmüştü. Ne de olsa araştırmacılar sadece sabun dağıtmakla kalmamışlardı, sabun kullanılması gereken 6 durumu açıklamak için broşür dağıtarak ya da kişilerle birebir görüşerek yönerge vermişlerdi

Bu fark yaratmaları için elzemdi Karaçi çalışmasının ayrıntılarına baktığınızda hem deneme hem de kontrol mahallelerindeki evlere ilişkin çarpıcı bir istatistikle karşılaşırsınız
Çalışmanın başında evlerde kullanılan ortalama kalıp sabun sayısı 0 değildi, haftada 2 kalıp sabun kullanılıyordu, başka bir değişle insanların zaten sabunu vardı.


Çalışma iki şey değiştirmişti: birincisi sabun alma ile ilgili ekonomik kısıtlamaya ortadan kaldırdık. İnsanlar sabunun ucuz olduğunu söylüyorlardı ve evlerin çoğunda sabun vardı ama biz insanların daha fazla yıkanmasını istedik. Ayrıca insanlar hayli yoksul, oysa biz bu engeli ortadan kaldırdık.


İkinci önemli değişim ise projenin sabun kullanımını daha sistematik hale getirmiş olmasaydı.

Pakistan’ın Bangladeş kentinde ve Güney Asya’nın başka bölgelerindeki yıkama davranışını araştırdılar ve hemen herkesin tuvalete gittikten sonra ellerini yıkadığını gördüler. Güney Asya’da temizlik anlayışı çok güçlüydü, lavabo uzakta bile olsa insanların yüzde sekseni oranında gidip ellerini yıkıyorlar ve bu oran havaalanındaki tuvaletleri kullanan insanları utandıracak kadar yüksek.


Fakat araştırmacılar o haliyle el yıkamanın etkin olmadığını tespit ettiler. insanlar ellerini çok çabuk yıkıyorlar ya da sadece kirlenen eli yıkıyorlar veya su ile sabun yerine kül veya çamur kullanıyorlardı.


Sabun deneyi bunu değiştirdi. Saha çalışanları el yıkama tekniği ile ilgili özel yönergeler verdiler. Yayınlanan raporda da belirtildiği üzere katılımcılar mecbur kaldıkları için ellerini giysilerini silerek bile her iki elinde tamamen ısıtılması sabunla köpürtülmesi ve sonra da iyice durulanması gerekiyordu.

Yönergeler Ayrıca insanların alışkın olmadıkları anlarda el yıkama alışkanlığı edilmesini sağladı. insanlar yemek pişirmeden ya da çocuğa yemek yedirmeden önce Ellerini yıkamayı düşünmüyorlar
Sabunun kendisi ile bir etkendi gerçekten de iyi bir savundu güzel kokuyordu her zaman kullandıkları sabuna göre daha iyi köprü yordu insanlar bu sabunla el yıkamayı sevmişti


Son olarak sabun dağıtılması halkın hoşuna gitmişti Halk Sağlığı saha çalışanları sabunu halkın gözüne sokmak yeni bir armağan gibi götürüyorlardı Ve bu Armağan’la birlikte insanlar yaşamları değiştirecek hastalığı önemli ölçüde azaltacak birkaç temel görüş kazandılar

Arkadaşlarınız ile paylaşmak ister misiniz?

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.